turklere biz savas actik225

Her sonucun başlangıcı var !

Önce, bazı bilgiler vereceğim.

Sonra, soru yönelteceğim.

Yıl, 1839.

Tanzimat Fermanı ile birlikte Osmanlı yönetiminde Ermeni sayısı çoğaldı.

29 paşa, 22 bakan, 33 milletvekili, 7 büyükelçi, 11 başkonsolos ve Danıştay üyeleri, valiler gibi 41 yüksek bürokrat yüksek makamlarda görev yaptı. Osmanlı kasasını/darphaneyi, Mihren ve Boğos kardeşlerden itibaren Ermenilere emanet etti.

Ve:

1908  (II. Meşrutiyet) Temmuz Devrimi, Osmanlı tebaasını barıştırmayı hedefledi. 1915 Ermeni Tehciri'ne yedi yıl vardı.

Hayli gerilimli o süreçte, Osmanlı kabinesindeki Ermenileri hatırlatayım:

-Ohannes Sakız, Bakandı…

-Gabriel Noradunkyan, Bakandı…

-Garabet Artin, Bakandı…

-Kirkor Sinapyan, Bakandı…

-Bedros Hallacyan,  Bakandı…

-Oskan Mardikyan, Bakandı…

-Stanbulyan Efendi, Bakandı…

Osmanlı taşrasının yerel yöneticisi/ayan Ermeniler vardı: Mareşal Ohannes Kuyumcuyan, Abraham Erenyan, Manuk Azaryan…

Milletvekilleri vardı: Agop Babikyan (Tekirdağ), Kegam Dergarabedyan (Muş) Karakin Pastırmacıyan (Erzurum), Vahan Papazyan (Van),  Artin Boşgezenyan (Halep), Krikor Zohrep (İstanbul), Bedros Hallacyan (İstanbul), Karabet Tomayan (Kayseri), Nazaret Dagavaryan (Sivas)…

Büyükelçiler vardı: Dikran Aleksanyan (Brüksel), Yetvart Zohrab (Londra), Dikran Tıngır (Berlin), Garabet Artin Davud (Berlin-Viyana), Ohannes Kuyumcuyan (Roma)…

Diyebilirsiniz ki, “Osmanlı bir imparatorluktu, tabii ki her milletten kişi yönetimde olacak!”

O halde… Şu bilgileri eklemeliyim ki, hangi şartlarda bu görevlerin verildiğini anlayınız:

40 İSYAN !..

1877-1878 Osmanlı-Rusya Savaşı'ndan sonra Ermeni örgütleri Osmanlı için siyasi sorun olmaya başladı.

20 Haziran Erzurum ve 15 Temmuz 1890'da İstanbul Kumkapı'da isyan bayrağını açtılar. 10 kişi hayatını kaybetti. II. Abdülhamit iyi niyet hedefiyle özel af çıkardı; 76 Ermeni'yi affetti.

Ermeniler durmadı: Kayseri, Yozgat, Çorum ve Merzifon'da 1892-1893 arasında olaylar çıktı. 1894'te Sason-Batman, Diyarbakır ve Zeytun'da ayaklandı.

Avrupa devletlerinin Osmanlı'ya müdahalesini amaçlayan Taşnak örgütü 26 Ağustos 1896'da İstanbul'da isyan çıkardı. Şehrin her yanında etrafa bomba atıp silahla ateş ettiler. Özellikle karakolları hedef aldılar; 129 nizamiye askeri öldürdüler. Keza:

Osmanlı Bankası'nı basıp 157 kişiyi rehin aldılar. Bankayı havaya uçurmakla tehdit ettiler. Batılı devletlerin araya girmesiyle istekleri kabul edildi ve bir gemiyle Marsilya'ya gitmelerine izin verildi!

33 yıllık iktidarı süresince şahsi servetini ve devlet hazinesini Ermenilere emanet eden II. Abdülhamit'e 21 Temmuz 1905'te suikast düzenlediler; 26 kişiyi öldürdüler.

Uzatmayayım… Ermeniler, 1882-1909 arasında, Van, Divriği, Trabzon, Eğin, Akhisar, Erzincan, Gümüşhane, Bayburt, Maraş, Urfa, Malatya, Harput, Arapkir, Antep, Muş, Adana gibi kırk civarında isyan çıkardı…

ERMENİ AÇILIMI !..

İttihatçılar Ermeni sorunu çözmek için “açılım” yaptı! Öyle ki…

İngiltere, Fransa, Almanya, Rusya tarafından seçilen yabancı uyruklu valilere izin verdi: Van, Bitlis, Harput ve Diyarbakır için Norveç Ordusu'ndan Yarbay Nicolai Hoff, Trabzon, Erzurum, Sivas için Doğu Hindistan Kolonisi'nden Hollandalı Albay Louiş Westenek!

İttihatçılar, Taşnakların kongresine özel heyet göndererek “açılımı” sürdürdü. Birinci Dünya Savaşı çıktığında bile Ermenilere bakışı değişmedi. 20-45 yaş grubu Ermeniler askere alındı. Ardından askeri taşımacılıkta kullanılmak üzere 15-20 yaş grubu ve 45-60 yaş grubu da orduya alındı.

Osmanlı, Ermeni'yi hep sadık millet bildi. Fakat…

Sarıkamış'ta yaşanan 10 Ocak 1915 hezimetiyle Rus Ordusu'nun, Doğu Anadolu'ya yürüyüşü büyük kırılmaya sebep oldu. Ermeniler Mehmetçik'i arkadan vurmayı ve Türk köylerine saldırmayı artırdı.

Osmanlı ilk önlem olarak, Şubat 1915'te ordusundaki Ermenileri silahsızlandırdı. İş işten geçmişti; 19 Nisan 1915'te Van ayaklanması başladı. İsyan sonrasında Ruslar şehri ele geçirdi. Benzerini Bitlis'te yaptılar…

Ve tarih, 24 Nisan 1915. Dâhiliye Nazırı Talat Paşa, Ermeni komite merkezlerinin kapatılması, elebaşlarının yasaklanması kararlarını aldı. İstanbul'daki 77 bin 733 Ermeni'den 2 bin 345 kişi Anadolu'ya sürüldü…

Ermeni saldırıları durmayınca (Alman Genelkurmayı'nın da dayatmasıyla) Osmanlı yönetimi, 27 Mayıs 1915'te “Tehcir Kanunu” çıkardı. (Savaştan sonra, sürgün edilen Ermenilerin evlerine dönmelerine izin veren kararname 18 Ekim 1918'de yayınladı.)

Gelelim sonuca:

Aradan yıllar geçtikten sonra benzer oyun, Kürt kardeşlerimiz üzerinden oynanmıyor mu? Sorum budur…

24 Nisan'a bu açıdan bakın.

Soner YALÇIN - 24 Nisan 2020