ugur civelek

Geri sayım başladı!

Sürdürülebilir olmayan eğilimler ve ağırlaşmış sorunlar, kısa vadeli ve geçici yaklaşımları

zorunlu olarak ön plana çıkarıyor. Bu durum orta ve uzun vade açısından hayati önem taşıyan gelişmelerin görmezden gelinmesine ve vahim hatalar yapılmasına sebep olabiliyor. Gerek küresel gerekse ulusal düzeyde, uzunca bir süredir bu tür açmazları yoğun bir şekilde yaşamak zorunda kalıyoruz. Hiçbir şeyin göründüğü veya gösterildiği gibi olmaması, bu olumsuzluklardan kaçınabilmeyi zorlaştırıyor.

RUSYA OYUNU BOZDU!

Zaman zaman geriye dönüp yakın tarihi sebep ve sonuç ilişkileri ile yeniden analiz etmek, bugün yaşamakta olduğumuz sıkıntıların öngörülebilir olup olmadığını irdelemek ve yeni büyük hatalardan kaçınmaya çalışmak gerekiyor. Son çeyrek asırlık dönemde tercihlerini orta ve uzun vadeli çıkarlarına göre şekillendiren ülkelerin genelde belirleyici, kısa vadeye odaklananların ise sorunlu ve edilgen olması tesadüfen gerçekleşmiş bir sonuç olabilir mi?

Soğuk Savaş sonrasında küreselleşme denilen kuralsızlığın bayraktarlığını yapan ABD’nin amacı belliydi: Kendisi tek süper güç olacak ve diğerleri ona boyun eğmek zorunda kalacaktı; Yeni Dünya Düzeni’ni kendi çıkarlarına göre şekillendirecekler ve yirmi birinci asrı Amerikan yüzyılı haline dönüştüreceklerdi! 1998 yılı Ağustos ayındaki Rusya krizine kadar her şey öngördükleri gibi gitti. Rusya’nın bağımlılaşarak parçalanmak yerine krizi tercih etmesi tüm hesapları bozdu! Zamanla Yeni Düzenin tek kutuplu olma olasılığı azaldıkça belirsizlik ve kırılganlık arttı: Güç odakları arasındaki çıkar çatışması büyüdükçe krizler kronikleşti ve sorunlar iyice ağırlaştı.

1998’deki Rusya krizi sonrasında, ABD telaşlı bir şekilde ve Büyük Orta Doğu Projesi’ni devreye soktu.

TARİHİN AKIŞI DEĞİŞTİ!

Herkesin bağımlı olduğu değişkenlerin önemli bir kısmını kendi kontrolü altına alarak avantaj sağlamaya çalıştı. Ticaret yollarını, enerji ve su kaynakları ile tarımsal üretim potansiyelini denetim altına alabilir ise yeni düzen konusunda daha belirleyici olacağı hesabına göre tercihlerini şekillendirdi. Hedef bölgelerin sinsice istikrarsızlaştırılması süreci devreye girdi. Yaratılan hesapsız risk alma isteği ve sonuçları, gerçek niyetlerin perdeleyicisi oldu! Çok laf yalansız, çok mal haramsız olamadı! Yerleştirilen jeopolitik mayınlar birbiri ardına patlamaya başladıkça önce Kafkaslar ve Orta Doğu, daha sonra da Doğu ve Güney Avrupa ile Kuzey Afrika karışmaya başladı.

Güçlüler uzun vadeli siyasi hedeflere, diğerleri ise kısa vadeli ekonomik ihtiyaçlara göre tercihlerini şekillendirdi. Hem yönlendirenler hem de yönlendirilenler olabildiğince kırılganlaştı. Hedef bölgelerdeki yerel çatışmalarda çok kan aktı, analar çok ağladı ve muhtemelen bu olumsuzlukların etki alanı genişlemeye devam edecek! Akıllar yoğun bir şekilde kötüye kullanılır oldu, gaflet ve dalalet her tarafı sardı! Asıl önemlisi bu yaşananların hiç birisi sürpriz değildi! Yönlendirilenler cephesinde doğruyu söyleyenler dokuz köyden kovulmasa ve yerel farkındalık gereken ölçüde arttırılabilse idi, tarihin akışı değişmiş olabilirdi!

İçinde bulunduğumuz koşullar herkesin bağımlı olduğu değişkenlere sahip olan ülkeleri, daha dikkatli olmaya ve kendi aralarında dayanışmaya zorluyor. Fakat onlar, bağımlılıkları ve ağırlaşmış sorunları nedeniyle bu gerçeği göremiyor veya yerli işbirlikçilerin de katkısı ile görebilmeleri sistemli bir şekilde engelleniyor. Kısa vadeli ekonomik bakış bu süreçte etkili oluyor, insanlar olmayacak işlere amin demek zorunda bırakılıyor! Fakat bu şekilde devam edilemeyeceği ve gerçeklerin açığa çıkmasının önlenemeyeceği bir dönem bizi bekliyor.

SÜREÇ HIZLANACAK!

Olunduğundan farklı görünerek geniş kitleleri aldatmanın olanaksızlaşacağı uzunca bir süreç bizi bekliyor. Herkes safını yeniden belirleyecek ve etkisi hızla azalacak olan işbirlikçiler ya saf değiştirecek ya da kaçacak delik arayacak! Gelişen ekonomileri sarsmaya başlayan küresel olumsuzlukların krize dönüşmesi ve her şeyi değiştirmesi, genel uyanışı hızlandıracak. Hiçbir şey eskisi gibi olamayacak.

Haberiniz olsun: Geri sayım başladı! Yerel paralar dalgalı bir şekilde değer kaybettikçe süreç hızlanacak; işbirlikçiler kimsenin almadığı riskleri hesapsızca alarak zaman kazanmaya çalışacak ama muhtemelen başaramayacaklar; olumsuz sıfatlarla anılmak ve dışlanmaktan kurtulamayacaklar.

Uğur CİVELEK - 23 Haziran 2015 - Aydınlık

Son Yazılar