beyhan yildirim

Fransa’nın ‘Büyük Günahı’ : Dolar saltanatına meydan okumak!

Şirketlerin (dolar dışında) diğer para birimleriyle iş yapmalarında azami çıkarları olduğunu söyleyebiliriz.

Avrupa ile Çin arasındaki ticarette avro veya yuan kullanalım. Bırakalım doları. Bu, kalıcı iz bırakacak bir meseledir.” (Fransa Merkez Bankası Başkanı Christian Noyer, 10 Haziran 2014)

“Bizler (Avrupalılar) kendi aramızdaki alışverişte dolar kullanıyoruz, örneğin uçak sattığımız zaman. Buna mecbur muyuz? Mecbur olmadığımızı düşünüyorum. (Doları) Yeniden dengelemek mümkün ve gerekli. Sadece avro için konuşmuyorum. Gelişmekte olan ülkelerin önemli para birimleri için de bu geçerlidir. Bu ülkelerin dünya ticaretindeki payı gün geçtikçe artmaktadır.” (Fransız Maliye Bakanı Michel Sapin, 1 Temmuz 2014)

“Petrol, dolar üzerinden belirlense/hesaplansa dahi, kimse petrolün avro ile satın alınmasına engel değildir. Bir rafineri petrol fiyatını dolar üzerinden avroya basitçe çevirebilir, ödeme de avro ile yapılır.” (Total’in Genel Müdürü Christophe de Margerie, 6 Temmuz 2014).

Paris saldırıları sonrası düzenlenen Cumhuriyet Yürüyüşü’ne yaklaşık 50 hükümet veya devlet başkanının katılmasına rağmen, ABD’nin büyükelçilik düzeyinde temsil edilmesi dikkat çekti. Paris’te bulunan ABD Adalet Bakanı Eric Holder yürüyüşe katıl(a)madı. Fransa ile ABD arasındaki gerginlikler sadece Rusya krizi (Ambargo, Mistral, Yamal Projesi) veya Filistin’in Fransız Parlamentosu tarafından tanınmasıyla sınırlı değil. Saldırılar, ABD’nin Avrupa’daki askeri mevcudiyetini meşrulaştırma girişimlerinin de ötesinde. Fransa’nın günahı çok daha büyük: İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana tarihinin en büyük ekonomik ve mali sorunlarını yaşayan Fransa, ABD’nin “Dolar Saltanatı”na meydan okumak zorunda kaldı. Paris, Rus-Çin-Fransız ortaklığında yürütülen “Yamal Projesi”yle de eylemli olarak harekete geçti. Sibirya’nın kuzeybatısındaki Yamal yarımadasında Avrupa’nın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretim tesisinin inşasında Fransa da yer alıyor. 2017’de tamamlanması beklenen ve maliyeti 27 milyar dolar olarak açıklanan Yamal Projesi’nde, dolar devre dışı bırakılarak, avro-ruble-yuan kullanılıyor. Irak, Libya, İran ve BRİCS ülkelerinden sonra Fransa da doların hâkimiyetini sorgulamaya başladı.

FRANSA: ‘DOLARIN YERİNİ AVRO ALSIN’

ABD ile karşı karşıya gelen Fransa, dünya ticaretinde ve küresel rezerv para birimi olarak avronun doların yerine geçmesi gerektiğini 2014’te resmen ilan etti. Doların yerini avronun almasıyla her alanda güçlenmeyi hedefleyen Fransa, dünya siyasetinde yeniden söz sahibi olmayı hedefliyor. Aralarında Fransız Maliye Bakanı Sapin’in de bulunduğu üst düzey Fransız yetkililerin taleplerinin gerçekleşmesi ABD’nin felaket senaryosudur: “Petrol ticaretinin avro ile yapılması”, “Avrupa ülkeleri arasındaki ticarette avronun kullanılması”, “Bankaların ve şirketlerin dolar yerine avroya yönelmeleri”, “Çin-Avrupa ticaretinde avro ve yuanın kullanılması”( DIE WELT, 6 Temmuz 2014). Birçok Fransız şirketinin de söz konusu kritik talepleri desteklediği kaydediliyor (Bloomberg, 11 Haziran 2014). ABD’yi kaosa sürükleyecek bu dört kritik talebi dile getiren isimler ise dikkat çekiyor: Fransız Merkez Bankası Başkanı Christian Noyer (Fransız BFM televizyonu, 10 Haziran 2014), Maliye Bakanı Michel Sapin (FT, 1 Temmuz 2014) ve “petrol ticaretinin dolar yerine avro ile olabileceğini” açıkladıktan üç ay sonra 21 Ekim 2014’te Moskova’da uçak “kazasında” ölen/öldürülen Fransız Total petrol ve doğal gaz şirketler grubu Genel Müdürü Christophe de Margerie (1991-2014).

REKOR CEZA ÜZERİNE FRANSA ALARMA GEÇTİ...

Tarih 30 Haziran 2014: Fransız BNP Paribas bankası, ABD tarafından 9 milyar dolar para cezasına çarptırılıyor. New York’ta alınan mahkeme kararının gerekçesinde, Fransa’nın en büyük bankası BNP Paribas 2002-2012 yılları arasında ABD yaptırımlarını ihlal ederek Küba, Sudan ve İran’la 190 milyar dolar değerinde iş yaptığını gizlemesi gösterildi (Aydınlık, 6 Temmuz 2014). Rekor cezayı ödememek için Fransa Devlet Başkanı Francois Hollande dahi devreye girdi. Ancak ABD geri adım atmadı. Dahası Fransa, BNP Paribas’ın 1 Ocak 2015’ten itibaren bir yıllığına dolar ile iş yapmasını da önleyemedi. Fransa’nın en büyük bankasının dolar ile iş yapmasının bir yıllığına askıya alınması Fransızları sarstı ve dolar dışı arayışlara yöneltti (FT, 6 Temmuz 2014). Dünya ölçeğinde finans piyasalarında günde ortalama 5 trilyon dolar tutarındaki (sanal) hareketliliğin yüzde 87’si dolar bazında gerçekleşirken, avronun döviz ticaretindeki payı yüzde 36 olarak dikkat çekiyor. Dünya ticaretinde doların payı yüzde 80’i aşarken, Çin’in yuanı ve AB’nin avrosu yüzde 15’in altında kalıyor. Irak, Libya, İran ve BRİCS ülkelerinden sonra Fransa da bu duruma isyan bayrağını açtı. Dolar, halen dünya merkez bankalarındaki döviz rezervinin toplam yüzde 60’ını oluştururken, merkez bankalarındaki avro miktarının toplam yüzde 25 olduğu biliniyor. (Die Presse, 26 Temmuz 2014). Son olarak, Temmuz 2014’te Rusya ve Çin’in öncülüğündeki gelişmekte olan ülkelerin BRİCS bünyesinde “Dolar Saltanatı”na karşı, İMF ve Dünya Bankası’na alternatifler kurması geniş yankı uyandırmıştı.

DE GAULLE’ÜN İZİNDE...

Fransa, BNP Paribas’a kesilen rekor ceza üzerine, Charles de Gaulle’ün dolara karşı başlattığı taarruzu yeniden canlandırarak, “Dolar Saltanatı’na” açıktan meydan okudu. Washington’un küresel hâkimiyetini sarsmanın ötesinde ülkeyi büyük kaosa sürükleyecek Fransızların kritik talepleri, ABD’yi telaşlandırdı. Washington, daha da ileri gidebileceğinin işaretini vererek Fransa’nın ikinci ve üçüncü büyük bankaları olan Société Général ve Credit Agricole’ü de cezalandırabileceğini açıklamıştı. ABD’nin Fransız bankasına ceza kesmesinin nedenleri arasında Paris’in Moskova’ya 1,2 milyar dolar değerinde Mistral tipi helikopter taşıyıcı savaş gemisini satma kararı gösteriliyor. NATO tarihinde ilk kez bir üye ülkenin Rusya’ya bu tür bir satışı gerçekleştirmesinin ABD’yi öfkelendirdiği biliniyor. Fransa’nın ABD baskısı nedeniyle savaş gemisini Moskova’ya vermemesi durumunda, önümüzdeki 6 ay içinde Rusya’ya 3 milyar dolar ceza ödemesi gerekecek (İTAR TASS, 21 Ocak 2015).

*** *** ***

yamal projesi

Ambargoya rağmen Fransa Yamal Projesi’nde ısrar etti!

RUS doğal gaz şirketi Novatek (% 60), Fransız petrol ve doğal gaz şirketi Total (% 20) ile Çin Milli Petrol Şirketi CNPC’nin (% 20), 2011 yılından bu yana 27 milyar dolara mal olacak Yamal Projesi üzerinde ortak çalışması Rusya’ya uygulanan ambargoya rağmen ilerliyordu. Avrupa’nın en büyük doğal gaz boru hattı projesinin 2017 yılında tamamlanması bekleniyor. Avro, ruble ve yuan üzerinden yürütülen Yamal Projesi’ne göre, Sibirya’nın Kuzeybatısı’ndaki Yamal yarımadasında bulunan 1,25 trilyon metreküp doğal gazın önemli bir bölümü sıvılaştırılarak (liquefied natural gas LNG) öncelikli olarak Çin’e ihraç edilecek. Sibirya’da devasa gaz ve petrol rezervleri olduğu biliniyor. Yamal bölgesinden 2001 yılından bu yana boru hatlarıyla Avrupa’ya doğal gaz gönderiliyor. Yamal Projesi, başta Çin olmak üzere Asya ve Avrupa’nın enerji ihtiyacı için değerlendirilecek. Ambargolar nedeniyle projenin finansmanında sıkıntılar yaşanması üzerine Total şirketler grubunun şefi Christophe de Margerie, şu ifadeyi kullanmıştı: “Yamal Projesi’nin yüzde 60’nı Çin karşılamayı kabul etti.” Yamal’ın Batı ülkelerinden de finansman sağlayacağını belirten Margerie açıklamasında, “Ancak bu dolarla olmayacak” dedi (Financial Times, 22 Eylül 2014). Putin tarafından “Rusya’nın gerçek dostu” ilan edilen Christophe de Margerie, Rusya (ve AB’yi hedef alan) ambargoya karşı olmasının yanı sıra dolar hâkimiyetine karşı çıkmasıyla da tanınıyordu. Financial Times’a konuşan de Margerie ,”Dolar Saltanatı”na meydan okuyarak şu ifadeleri kullanmıştı: “Petrol, dolar üzerinden berlirlense/hesaplansa dahi, kimse petrolün avro ile satın alınmasına engel değildir. Bir rafineri petrol fiyatını dolar üzerinden avroya basitçe çevirebilir, ödeme de avro ile yapılır.” (Financial Times, 1 Temmuz 2014).

Beyhan YILDIRIM - 03 Ocak 2015 - Aydınlık/Almanya

Kaynaklar :

1) Financial Times:“Sapin urges Europe to encourage more Euro transactions after BNP fine”, [Sapin, BNP cezası sonrası, Avrupa’nın daha fazla avro ile iş yapmasını istiyor] 1 Temmuz 2014.

2) Financial Times: "France hits out at dollar’s dominance", [Fransa dolar hakimiyetine sert saldırıyor], 6 Haziran 2014.

3) Bloomberg: “France’s Noyer says BNP may prompt shift away from Dollar” [Noyer, BNP’nin dolardan ani geçiş yapabileceğini söylüyor], 11 Haziran 2014.

4) DIE WELT, Holger Zschäpitz: “Frankreich will den Euro zur Weltwährung machen”, [Fransa, Avro’yu dünya rezerv para birimi yapmak istiyor] 6 Temmuz 2014

5) Die Presse:“Die Welt hat langsam genug vom Dolar” [Dünya artık dolardan bıkıyor], 26 Temmuz 2014.

6) DIE ZEIT, Diether Stolze: “Besiegt de Gaulle den Dollar? Frankreich will Amerikas Währungsvorherrschaft brechen.”[De Gaulle doları mağlup edebilecek mi? Fransa, ABD’nin doların rezerv birimi egemenliğini kırmak istiyor], 2 Eylül 1966.

7) total.com: Yamal LNG. (Total’in resmi internet sitesi).

8) businessweek.com: “Total’s de Margerie Sees No Need for Dollars in Oil Purchases.” [Total’in şefi de Margerie petrol alımında dolara gerek olmadığını söylüyor], 5 Temmuz 2014

9) Aydınlık, Ali Rıza Taşdelen: "ABD’den Fransa’ya Mistral Şantajı”, 6 Temmuz 2014.

10) Financial Times: “Sanctions scupper Total/Lukoil venture”, 22 Eylül 2014.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Son Yazılar

Clear

25°C

Istanbul