sosyalist enternasyonal kaybedenler kulubu3

Sosyalist Enternasyonal : Kaybedenlar Kulübü! (3) Sosyal demokrasiye karşı yeşeren çiçekler!

Sosyalist Enternasyonal Latin Amerika’da ABD’ci Cepheye Sıkıştı!

Sosyal Demokrasi’nin vücut bulduğu Sosyalist Enternasyonal’in (SE) dünya ölçeğindeki önem ve konumunu incelemeye devam ediyoruz.

Bugünkü ve dizideki son durağımız Latin Amerika. Dünkü bölümümüzde SE’nin Asya kıtasında hemen hiçbir varlık gösteremediğini anlatmıştık. Sol geçmişi ve bağımsızlıkçı devrimleriyle dünya çapında ün salmış bir kıta olan Latin Amerika’da ise SE üyeleri hem genelde iktidara uzak, hem de Amerikancı tutumlarıyla dikkat çekiyor.

İKTİDAR OLDUKLARI ÜLKELER: ŞİLİ, MEKSİKA VE NİKARAGUA!

SE üyesi partiler, sadece Şili, Meksika ve Nikaragua’da iktidara gelmeyi başarmış. Bunlardan biri başkanlığını Michelle Bachelet’in yaptığı Şili Sosyalist Partisi. Diğeri ise Meksika başkanı Enrique Pena Nieto’nun partisi olan PRI. PRI 1929, yani kurulduğu yıldan 2000 yılına değin 71 senelik bir iktidar dönemi yaşadı. Meksika Devrimi mirasıyla kurulan, 1930’larda devletçi ve bağımsızlıkçı politikalarıyla tanınan PRI’nin adının açılımı, Kurumsal Devrim Partisi. Ancak PRI, özellikle 80’li yıllarda yaşanan ekonomik krizler çerçevesinde neoliberal politikalara imza atıyor ve ABD’yle bütünleşme sürecini ortak Pazar NAFTA’nın kurulmasına değin ilerletiyor. Dünyaca ün salmış olan Zapatistalar, bu anlaşmaya karşı ayağa kalkıyor. Öte yandan “zavallı Meksika, tanrıdan çok uzak ve ABD’ye çok yakın” deyimiyle özetlenen ülkede ana muhalafet partisi PRD de (Demokratik Devrim Partisi) SE’ye üye. 127 sandalyeye sahip olan , aynı zamanda “geniş ilerici cephe” kurucusu PRD, ABD’ye karşı tutumda PRI’nin çizdiği çerçevenin dışına çıkmıyor.

NİKARAGUA’DA SE’NİN TALEBİ: ‘SANDİNİSTLER ATILSIN’

SE’nin hükümette bulunan diğer bir üyesi ise, Nikaragua’daki sandinist FSLN. Ancak FSLN’nin üyeliği, birçok Avrupalı sosyaldemokrat parti tarafından eleştiriliyor ve Alman SPD’de bazı kaynaklar, FSLN’nin üyelikten atılması talebinde de bulundu.

VENEZUELA: CHAVEZ KARŞITI AMERİKANCILAR SE’DE!

Venezuela’dan Sosyalist Enternasyonal’e üye olan iki partiden biri Chavez karşıtı MAS (Sosyalizme doğru Hareket), kendilerini Marksçı olmayan sosyalist olarak tanıtıyorlar. 1971 yılında kurulan parti, 1998 ve 2000 yılları seçimlerinde Chavez’i destekleyerek sahip olduğu %9 oy sonuçlarını, Chavez karşıtı tavırlar sergileyip ülkenin sağ kanadındaki partiler ile yaptığı ittifak sonunda 0,61’lere kadar düşürdü. MAS dışındaki Sosyalist Enternasyonal üyesi bir diğer parti, üyeliği 1980’de tanınan AD (Demokratik Eylem). AD, Chavez öncesi sağ kanatla dönüşümlü olarak ülkeyi yıllar boyunca yöneten iki partiden biri. Bugün muhalefette olan, Chavez’in iki partili sistemi yıkmasıyla yok olma noktasına gelen AD, iktidara karşı ABD müdahalesini bile savunabiliyor.

BREZİLYA: ÇOK KUTUPLU DÜNYANIN VE KITASAL BİRLEŞMENİN SAVUNUCUSU!

Brezilya’da ise iki seçimdir iktidar olan Emek Partisi, SE’ye üye değil. SE, kıtanın ekonomik ve siyasi birliğini savunan, kıta dışında ise Çin ve Rusya ile derinleşen ilişkileri bağlamında tanınan Lula ve Roussef hükümetlerinde ancak küçük koalisyon ortağı Demokratik Emek Partisi ile varlık gösterebiliyor.

ARJANTİN: BAĞIMSIZLIKÇI PERONİSTLERE MUHALEFET!

Yine bir Güney Amerika ülkesi olan Arjantin de ise, Peronist partinin devamı olarak bilinen Adalet Partisi PJ, %50,24 oranla Cristina Kirchner başkanlığında ikinci kez iktidara geldi. Sosyalist Enternasyonal üyesi olmayan PJ, özellikle IMF görüşmelerinde aldığı sert tutum ve Falkland Adaları’nın iadesi için verdiği mücadele ile tanınıyor. SE ise üyeleri Radikal Parti (UCR) ve Arjantin Sosyalist Partisi ile yine muhalefette.

ÜYELERİ BİLE YOK: BOLİVYA, KÜBA!

Küba ve Bolivya gibi kıtanın devrimleriyle öne çıkan diğer iki ülkesinde ise SE üyeye bile sahip değil.

Yükselen kuvvet: bağımsızlık ve birlikçi Sao Paolo Forumu!

Sosyalist Enternasyonal’in Latin Amerika’da sert rakibini ise Sao Paolo Forumu (SPF) oluşturuyor. Sol, antiemperyalist, komünist ve bağımsızlıkçı parti ve hareketlerin oluşturduğu forum, şu an 10’un üzerinde ülkede iktidarda. Forum, temel konularda SE’den oldukça farklı bir yaklaşım sergiliyor. Latin Amerika’nın özellikle ABD müdahalelerine ve küresel pazarların etkisine karşı birliğini savunan forum, Puero Rico’nun ABD’den bağımsızlığını açıkça destekliyor.

Gazze’ye verdiği ve geniş yankı uyandıran desteğin sahibi Venezuela Birleşik Sosyalist Partisi’nin de üyesi olduğu forum, Filistin’in 1967 öncesi sınırlarıyla bağımsızlığını kazanmasını açık olarak destekliyor. Arjantin’in İngiltere’ye karşı Falkland Adaları’nda verdiği mücadele, forumun 2014 zirve bildirgesine göre tüm kıtanın davası. Forum, NATO’nun Libya ve Irak’a karşı saldırılarını da açık bir şekilde kınadı, ABD’nin Ukrayna politikasına da karşı çıkıyor. SE’nin Meksika üyesi olan PRD’nin önümüzdeki sene Forum’un yıllık zirvesini düzenleyecek olması, ABD’ye en yakın cephede bile güçlerin Latin Amerika yönüne kaydığına işaret.

Hazırlayan : Murat ŞİMŞEK - 16 Eylül 2014 - Aydınlık

Son Yazılar

Cloudy

12°C

Istanbul