mehmet yuva225

Halabu el-Şahba (HALEB)

El-Şahba, Hz. İbrahim Halil'in (candan rahmetli baba) beyaz ve bereketli ineğinin (bazı kaynaklar inek yerine koyun demektedir) adıdır.

Halabu, sağmak demektir. Halabu El-Şahba, "Beyaz ineğin sağıldığı mekân" veya "Beyaz ineğin sütü" anlamındadır. İnsanlar İbrahim Halil'in bereketli sofrası, kutsal sütü ve bu sütten elde edilen ürünlere sahip olabilmek için yakın ve uzun diyarlardan bugünkü Halep (Haleb) kentine akın ederdi. Süt, salep (doğrusu sahleb), mahlep ve daha nice benzer sözcük Ha-la-ba kökenlidir. Dünyanın kesintisiz yaşanmış en eski yerleşim mekânıdır. Halep kalesi dünyanın en eski ve en büyük kalesidir. Kalenin içi ve etrafı Halep şehrinin omurgasıdır. Kalenin M.Ö. 2400 senesinde inşa edildiği ve bölgeye gelen her yeni istila kaleye yeni eklemeler ve düzenlemeler yapmıştır. Kale, kadim medeniyetlerin en önemli İlahı kabul edilen Yıldırım Tanrısı Haddad (demirci, sert, acı, haşin) adına yapılmış bir mabede ev sahipliği yapmaktadır. Irak, Anadolu ve Suriye coğrafyasının bütün medeniyetlerinin meziyetlerini bünyesinde taşır. Üç ülkeyi birbirine kenetleyen düğümdür.

ASİ Halep'in oksijenidir!

Halep medeniyetinin dünyaya açılan kapısı Antakya, Samandağ, İskenderun'dur (ASİ). Kaderin cilvesine bakın ki, Asi nehri Lübnan'ın Baalbek bölgesinden çıkar, Suriye üzerinden Halep sınır coğrafyasına kadar gelir, burada Halep vilayetine çengel atar, sırtlar ve Antakya'ya taşır. Oradan Samandağ'ı körfezi üzerinden Akdeniz ile bütünleşir. ASİ coğrafyası Haleb'in kaderi ve yazgısına tarih boyu egemen olmuştur. ASİ Halep'in oksijenidir. ASİ coğrafyası bugünkü Antep (Ayn El-Tayyiba-Leziz kaynak) coğrafyasını da içine almaktaydı. Halep coğrafyası zengin sedir ormanlarına yurt olan Lazkiye ve Amanos dağlarına yakın olması, Asi ve Fırat nehirleri arasında zengin su kaynaklarına sahip olması, verimli ve geniş topraklarla çevrili olması, üç kadim medeniyet merkezlerinin (Antakya, Şam, Bağdat) ortasında stratejik bir mevkide olması hasebiyle her daim yakın ve uzak istilacı kuvvetlerin tamahlarına mazhar olmuştur. Şüphesiz her güç bu nadide medeniyetten istifade etmek istemiştir. Ancak, burada dikkat edilmesi gereken ince bir husus vardır. Kalıcı sömürgeler inşa etmek amacıyla buraya musallat olan çok farklı kuvvetler, yerleşmek ve daha çok verim almak için çok önemli yatırımlar yapmış ve kenti imar etmişlerdir.

Alevi Hamdani Hanedanlığı!

Bu manada, Halep'in zirve yaptığı en önemli dönem Müslüman Alevi Hamdani Hanedanlığı dönemidir (M.S. 890-1004). Özellikle Hamdani döneminde Halep, farklı etnik ve mezheplerin, Alevi, Sünni, Hristiyan, Yahudi ve onlarca kadim inançlara sahip toplulukların harmoni içinde bir arada yaşadıkları mekândı. Bu barış ve huzur abidesi medeniyet kentine, uzak diyarlardan gelip kentteki edebi, musiki ve diğer sanat çalışmalarına katılan önemli şahsiyetler vardır. Bunların başında, Uygur coğrafyasından katılan büyük musikar Farabi, İran'dan meşhur edebiyatçı El-İsfahani, Hindistan'dan usta hayvan bilimci Kuşacım ve daha nicelerini saymak mümkündür. Kılıçla kalemin, yani adil otorite ile ilim ve irfanın muhafaza edildiği, ticaret, bilim, imar, tarım, taş oymacılık ve daha nice alanlarda sağlanan muazzam bir atılımın ismi idi Halep.

Bugünde, Halep'e yakın ve uzak diyarlardan gelenler var. Ataları Muaviye, Yezid ve Moğol Hulagü Han gibi, ganimet için yakan yıkan, üretilene el koyan, talan ve yağma kültürünü egemen kılan, farklıda olsak bir arada yaşama kültürüne düşman bir güruhun karanlık ruhları Halep'te. ASİ coğrafyasını kullanarak kanlı, kirli ve harami botları ile kirletilen Halep. Hz. İbrahim Halil'in sofrasına saygısız, kutsal beyaz ineğini kesen, sütünü talan eden, bereketsiz, ahlaksız, tecavüzcü ve rahmet yoksunu yamyamların istilasına maruz kalan Halep. Hayatı hakkında pek bilgi olmayan 16. yüzyılda yaşadığı ve Tebriz yöresinden olduğu ileri sürülen, eserlerini yalın bir Türkçe ile yazmış Âşık Garib'in ifadesiyle:

"İşte geldim gidiyorum, Şen kalasın Halep şehri"

Bugün Erdoğan-Davutoğlu rejimi tarafından istismar edilen Türkmenlerin bindikleri dalı kestikleri Halep. Irak Türkmenleri, Davutoğlu'nun kankası Barzani ve Bayan Clinton'un canileri tarafından katledilen Tel-Affar Türkmenlerine güvenli liman olmuş Halep. ASİ coğrafyası ile tekrar kucaklaşmak ve küllerinden doğmak isteyen hazin Halep.

Mehmet YUVA - 04 Haziran 2014 - Aydınlık

Son Yazılar