donbass madencileri

“Madenciler geliyor!” “Yaşasın Madenciler”

"Eğer onlar ayaklanırlarsa işte o zaman Kiev’dekiler bela nedir görürler!”

İngiliz Observer Gazetesi’nin muhabiri Alec Luhn, Ukrayna’nın Güney Doğu’sunda yer alan ve Rusya yanlılarıyla Ukrayna milliyetçileri arasındaki son çatışmaların yaşandığı Donetsk’ten aktarıyor:

“Donetsk’teki Rusya yanlısı birkaç yüz göstericinin arasında haber çabuk yayılıyor:

“Madenciler geliyor!”

Ve kalabalık ikiye ayrılarak turuncu baretleriyle dikenli telleri geçerek yüksek hükümet binasına doğru gelen birkaç düzine madenciye yol veriyor. Göstericiler bu binayı geçen hafta sonu işgal etmiş ve Kiev’den daha fazla bağımsızlık talep etmişti.

“Yaşasın Madenciler” diye bağırmaya başlıyor kalabalık, “Yaşasın Donbass…”

Kiev’deki Avro Meydan’da Yanukoviç’i devirerek “Yaşasın Ukrayna” diye bağıran diğer kalabalıklara nazire yaparcasına bağırıyorlar.

Donetsk, Ukrayna’nın doğusunda ülkenin kömür yataklarının kalbinde yer alıyor. Tarihteki ismi ise Donbass idi. Futbol takımının adı da “Madenciler”. Kültürel ve ekonomik açıdan Rusya’ya yakın. Nüfusun dörtte üçü anadili olarak Rusça konuşuyor. Donbass, Kiev’deki AB yanlısı yeni hükümet ile ters düşmüş durumda. Devrik devlet başkanı Yanukoviç de Donetsk’ten. Donetsk’tekiler onu hala yasal başkan olarak kabul ediyor.

Ukrayna’nın doğusunda Cumartesi gecesinden beri çatışmalar yayılıyor. Silahlı ayrılıkçılar Slaviansk’ta hükümet binalarını ele geçirip, şehir dışına barikatlar kuruyor. Kiev’deki yönetim ise bunu Rusya’nın saldırısı olarak niteliyor. Olaylar, Avrupa kıtasında bir “Gaz Savaşı” ve enerji darboğazına işaret ediyor.

Milisler, silahlı çatışmaların ardından Rusya sınırından 95 mil uzaktaki Kramatorsk’ta daki polis merkezlerini de ele geçirmiş. Video görüntüleri birbirine benzer üniformalar giyen ve bir komutandan emir alan 20 kadar silahlı adamın bir binaya yaklaşırken açtıkları yaylım ateşini gösteriyor.

Beyaz Saray, Ukrayna’nın doğusunda patlak veren olayların ardından 22 Nisan’da Başkan Yardımcısı Joe Biden’ı Ukrayna’ya göndererek, Kiev yönetimine en üst dereceden destek verileceğini açıklıyor.

EĞER HEPSİ EYLEME KATILIRSA...

Donetsk işgaline dönersek, her gün meydanlarda toplanan yüzlerce kişi şehrin bir milyonluk nüfusu içinde fazla bir yer tutmuyor. Ama eğer 100 bini aşan madenci ordusu da eylemlere katılırsa, bu gidişatı çok ciddi olarak değiştirir.

Donbass madencileri zamanında yaptıkları grevlerle SSCB’nin çöküşünü hızlandıran önemli bir etken olmuştu.

Cuma gecesi hükümet binasının önünde nöbet tutan emekli madenci Artyom, “Madencileri ayaklandırmak zordur. Ama bir de ayaklanırlarsa işte o zaman Kiev’dekiler bela nedir görürler” diyor.

“Eğer” diyor, “Madenciler tümüyle isyan ederse, o zaman ekonomik, fiziki ve ahlaki bir darbe olur bu. Bu herkes için çok zorlaştırır durumu”

Protestocular hükümet binasını ele geçirip, “Halk Yönetimi” ilan etmiş. Komşu kömür madenciliği bölgesi Luhansk’ta , aralarında Kiev’de protestocularla çatışan eski Berkut üyesi bir polisin de bulunduğu, “Güney Doğu Ordusu” adı verilen bir grup silahlı milis, güvenlik merkezlerini ele geçirip referandum talebinde bulundu.

Protestocular, Kiev’den ekonomik ve siyasi bağımsızlık istiyor. Çoğu ülkenin federal bir sisteme geçmesini savunuyor. Rusya’nın da bölgeye barış gücü göndermesini istiyorlar.

Donetsk’teki hükümet binasını işgal eden göstericilerin çoğu maskeler taksa da, madenciler gözlerinin çevresindeki kömür karasından kendilerini ele veriyor. Göz kapakları kapkara, bu onlara “egzotik” bir hava veriyor.

Şu anda sadece 200 kadar madenci var. Fakat gösteriye katılan madencilere göre arkadaşlarının büyük çoğunluğu da Kiev’den bağımsızlık istiyor.

Bir madencinin işi zor. Özellikle de Donetsk’teki eski maden ocaklarında. Madencilerin önemli kısmı 1300 metreye varan derinlikte 35 dereceyi bulan sıcakta çalışıyor. Ölümler çok sık meydana geliyor. 2007’de Zasyadko madenindeki gaz patlamasında 111 madenci ölmüştü. Daha Cuma günü Donetsk’teki bayraklar Skoçinski madenindeki kazada ölen 7 işçi için yarıya inmişti.

Teçhizatlar yetersiz ve eski, güvenlik önlemlerine ise çoğunlukla uyulmuyor. Daha fazla ücret ve güvenlik önlemi için bağımsız madenciler sendikası kuran emekli madenci Oleg Obolents, madencilerin “bir ayağının hep çukurda” olduğunu söylüyor.

Andrei adındaki yerel bir madenci her gün arkadaşlarıyla iş çıkışında gelip protestolara katıldıklarını anlatıyor. “Haklarımız için mücadele etmeliyiz ve Donbass’ı Bandera yandaşlarının elinden kurtarmalıyız. Kiev’deki rejimi sevmiyoruz” diyor. Bandera dediği, 2. Dünya Savaşı’nda Ukrayna milliyetçisi ve Nazi işbirlikçisi lider Stepan Bandera. Çoğu protestocu, Kiev’deki hükümeti, Batı Ukrayna’daki tarıma dayalı kırsalda yaşayan milliyetçilerin elinde oyuncak olarak görüyor.

Ancak Donbass madencilerinden bazıları Kiev’deki protestolarda da vardı. Andrei’yin annesi de göstericilerin arasında, o Donetsk’in Ukrayna’nın bir parçası olarak kalmasını ama daha bağımsız ve Rusya ile ticaretini sürdürmesini istiyor. Ayda 190 avroya denk gelen 4000 grivna kazanan Andrei için “O benim çocuğum. Eğer işinden olursa aile kuramaz ben ve annem de onun sırtında yük oluruz” diyor.

İKİ AY MAAŞ ALAMAZLARSA HER ŞEYİ YAPARLAR!

Ukrayna’daki batı yanlısı hükümet sonrası Rusya’nın alış verişi azaltması bölgede büyük bir etki yapmış.

AB ile Ukrayna arasındaki anlaşma yürürlüğe girer de Ukrayna pazarı AB mallarına açılırsa, sıkı AB standartları yüzünden madenlerin ve metalurji fabrikalarının çoğu kapanma tehdidi altında. Bu da daha çok işsizlik demek.

Obolents diyor ki, “İşçilerin çoğu protestolara fikirsel olarak katılmasa da işlerini korumak için geliyor. Eğer bir iki ay maaş alamazlarsa her şeyi yaparlar. Aç adam hiçbir şeyden korkmaz”

Donbass’taki madenlerin büyük bir kısmı Ukrayna’nın en zengin adamı Rinat Ahmedov’a ait. Kendisi de Donetsk ile Kiev arasında arabuluculuk yapıyor. Ahmetov, Kiev’den daha fazla özerklik ve Rusça’nın resmi dil olmasından yana. “Benim için Donbass Ukrayna’dır” diye ifade ediyor.

Valera isimli bir madenci, Rusça’yı yok etmeye çalışan Kiev yönetiminin, madenlerin durmasının “patronlar için büyük sorun” olacağını öngördüğünü belirtiyor. “Eğer madenler kapanırsa, savaş çıkar” diyor.

Odatv - 14 Nisan 2014

Son Yazılar