melih bas

Uluslararası mutluluk günü ve mutluluk ekonomisi!

Yerel seçim adayları mutluluk kavramını çokça kullanıyorlar.

Mutlu şehir savsözünü kullanan İşçi Partisi İstanbul BB Başkan Adayı Levent Kırca söylemiyle tam yerine rast geldi, manzara koyalım. 20 Mart Birleşmiş Milletler tarafından 2012’de Uluslararası Mutluluk Günü ilan edildi. Amaçlanan şey, kamu siyasaları belirlenirken mutluluğun bir evrensel amaç olarak dikkate alınması ve kamunun farkındalığının arttırılması.

Mutluluk, kişinin yaşamını dolu, anlamlı ve huzurlu olarak algılama süreci olarak tanımlanabilmektedir.

Mutluluk ekonomisi güncel bir konu. Belli bir dönemde (örneğin yıllık) bir ülkede üretilen tüm mal ve hizmetlerin toplamı olarak tanımlanabilen Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) yerine yeni bir kavram ortaya atıldı: Gayrisafi Milli Mutluluk (GSMM). Bir Güney Asya ülkesi olan Bhutan (Barışçıl Ejderhanın Ülkesi) tarafından 1970’lerde bir endeks ortaya atıldı: GSMM Endeksi. İçinde dört ölçüt var; iktisadî büyüme, ulusal kültürün korunup geliştirilmesi, çevreyi koruyan kalkınma, iyi, temiz ve sorumlu yönetim. GSMH’nın yanı sıra, o ülkede üretilen düşüncelerin, yaşayan geleneklerin, kültürün, maddi ve manevi toplam değeri de göz önüne alınıyor.

Mutluluk çalışmaları!

Bu konuda çalışma çok ama ekonomiyi de kapsayan kimilerini analım:

a. 1970’lerden beri sadece mutluluk çalışmalarının yayınlandığı Happiness Studies Dergisi. // b. Richard A. Easterlin tarafından mutluluk ekonomisi alanında ortaya atılan Easterlin paradoksu (toplumların iktisadî gelişimiyle ortalama mutluluk düzeyi arasında bir ilişki olmaması). // c. Leicester Üniversitesi’nde yapılan araştırmayla dünyanın ilk mutluluk haritası çıkarılmış, 178 ülke içinde en mutludan başlayan sıralamada Türkiye 133. // d. 2002’de Nobel Ekonomi ödülünü alan psikolog Daniel Kahneman’ın çalışmaları. // e. 1986’da Birleşik Krallık’ta kurulmuş ve uluslararası nitelikli Yeni İktisat Vakfı’nın (NEF) Mutlu Gezegen Endeksi (HPI) çalışması. 178 ülkenin kapsandığı bu araştırmada mutluluğun beş koşulu şöyle: Bağlanmak, aktif toplumsal yaşam, farkındalık, öğrenmeye devam etmek, vermek. Hesaplama ise şöyle: ((Yaşam memnuniyeti X Beklenen yaşam süresi) / Ekolojik ayak izi). 178 ülke içinde en mutlusu Costa Rica, sonra Vietnam, Türkiye ise 98.sırada. Kendi kişisel HPI puanınızı happyplanetindex.org sitesine girerek hesaplayabilirsiniz. f. Avrupa Yaşam ve Çalışma Koşullarını Geliştirme Vakfı’nın (Eurofund) Avrupa Yaşam Kalitesi Araştırması. Bu çalışmanın ilkinde Türkiye sondan dördüncüydü, 2013’teki üçüncüsünde Türkiye çalışmada yok! g. Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Gelişme Çözümleri Ağı (UNSDSN) adlı küresel bir inisiyatifin çalışması olan Dünya Mutluluk Raporu. Raporda sağlıklı yaşam süresi beklentisi, yolsuzluk algısı, kişi başına ulusal gelir, yaşam tercihleri özgürlüğü, sosyal destekler, cömertlik unsurları var. Eylül 2013 tarihli bu raporda 2010-2012 dönemi değerlendirmesi itibariyle Türkiye 10 üzerinden 5,345 puanla 77. sırada! h. TÜİK’in yaptığı Yaşam Memnuniyeti Araştırması. 11.3.2014’de açıklanan 2013 Yaşam Memnuniyeti Araştırması’na göre, ülkemizde bireylerin yüzde 59’u mutlu olduğunu beyan etmiş. Polis devleti olmuşken, halkın yüzde 79,4’ü asayiş hizmetlerinden mutluymuş!!! Bu kaosta bireylerin yüzde 77’si de geleceklerinden umutlu imiş! Acaba anketler, AKP mitingleri sırasında mı yapılıyor? Yoksa algı yönetiminin sonucu mu? Uluslararası çalışmaların sonuçları çok farklı oysa!

Sonsöz olarak, kişisel gelişimle sağlanan kişisel mutluluk ile toplumsal gelişimle sağlanan toplumsal mutluluk arasında kesin sınırların olmadığını belirtelim. Nazım Hikmet’in ‘Sen mutluluğun resmini yapabilir misin?’ sorusunun yanıtını halkımız, Gezi Direnişi’nde yapmaya başladığı resmi tamamlayarak verecektir!

Not: Ek olarak düzey sırasıyla kitap önerileri: Mutluluğun Formülü (Stefan Klein, Arkadaş Yay.), Mutluluğu Keşfetmek (Susela Bok, Butik Yay.), Mutluluk (Darrin M. McMahan, E Yay.). Çocuklar için ise: Mutluluk ve Mutsuzluk (B. Labbe, Günışığı K. Yay.)

Melih BAŞ - 19 Mart 2014 - Aydınlık

Son Yazılar