baas halkla kucaklasiyor225 

Arap milliyetçiliği yükselişte!

Şam Stratejik Araştırmalar Merkezi Müdürü Prof. Dr. Bessam Abdullah ile yaptığımız röportajın ikinci bölümünü yayımlıyoruz.

Ankara’daki Suriye Büyükelçiliği’nde uzun yıllar görev yapan ve Türkiye’yi yakından bilen Prof. Abdullah, Arap dünyasında Arap milliyetçiliğinin yeniden yükselişe geçtiğine işaret etmesinin dışında, Taksim halk hareketine ilişkin değerlendirmeler de yaptı.

Aydınlık >>> Baas Partisi içindeki değişimin diğer Arap ülkelerindeki hareketler üzerinde etkileri ne olur?

Bessam ABDULLAH >>> Bugün artık Baas benzeri partiler Lübnan,Ürdün, Yemen, Sudan, Moritanya vb. ülkelerde var.

Genel olarak Arap milliyetçiliği ideolojisi, eskisine göre daha güçlü.Bunun nedeni Müslüman Kardeşler ideolojisinin çökmesi, özellikle de Mısır’daki ayaklanma sonucunda yıkılmasıdır. İhvan hareketine karşı milyonlarca Mısırlı’nın meydanları doldurması çok çok önemli! İhvan tarihsel olarak her zaman ABD ve İngiltere ile bağlantılı, nefreti yol olarak benimseyen,şiddet kullanan ve her zaman emperyalizm için çalışan bir hareket oldu.

Aydınlık >>> Yani bölgede ümmet bilinci yerine milli bilinç mi yükseliyor?

Bessam ABDULLAH >>> Bu ayaklanmalardan dolayı yeni bir yol oluştu... Biraz zaman alacak daha. Ama bu yeni Arap milliyetçiliği ideolojisi, bütün Arap ülkelerine yayılacak. Şimdi adımları nasıl atacağımızı düşünmemiz gerekir ve birbirimizi desteklemeliyiz.Yani Suriyeliler olarak Mısırlılar’a destek olmalıyız;aynı şekilde Tunus, Cezayir, Lübnan, Ürdün, Mısır, Suriye’yi desteklemişti.

Suriye halkı, bu “kirli savaşı” kazanmıştır ve gelecekte de çok önemli bir rol oynayacaktır.

bessam abdullah

Aydınlık >>> Suriye, bölgede liderlik yapabilir mi?

Bessam ABDULLAH >>> Evet, tarihsel olarak bakarsak, sadece Suriye değil Mısır da liderlik yapacak. Suriye ve Mısır tarihsel olarak bölgede önemli roller oynadılar. Cumhurbaşkanı Beşar Esad kirli savaştan sonra, bu süreçten bölgenin liderlerinden biri olarak çıkacak diye düşünüyorum.Körfez ülkelerinde de değişim olacak.Özellikle Suudi Arabistan’da. Hiç kimse Suudileri bugün oldukları gibi kabul etmeyecektir. Onların modeli ortaçağa ait ve 21. Yüzyılda yeri yok. Arap ülkelerindeki değişim, Suudi Arabistan’a da gidecek kanımca.

Aydınlık >>> Ilımlı İslamın çöküşü BOP’un da çöküşü anlamına gelir mi?

Bessam ABDULLAH >>> Öncelike şunu belirteyim “ılımlı İslam” diye birşey yoktur. Bir tane İslam vardır ve zaten tüm Müslümanlar ılımlıdır. Aşırı İslam, İslam değildir. İslam bir inançtır.

Dinin siyasette bir araç olarak kullanılmasını durdurmamız gerekiyor. Bu, kirli bir oyun. Dini kullanmaya kimsenin hakkı yok. Özellikle Türkiye ve Suriye’de çok çeşitli etnik ve dinsel gruplar var ve bu da toplumların zenginliğidir. Türkiye Başbakanının,CHP liderinden “Alevi” diye söz etmesi kirli bir şeydir, siyaset değil. Bunu yapamazsınız! Sonuç olarak, bölgedeki çatışma etnik veya dini gruplar arasında değil, iki siyasi proje arasında yaşanıyor.İlk seçenek Suriye, Hizbullah, Irak, İran, Rusya, Çin, vb. İkincisi ise ABD ve BOP ile bağlantılı olanlar. Şimdi ikinci grup her yerde çöküyor, çok yakında bunu göreceğiz.İkinci grubun projesi için hiçbir gelecek görmüyorum.

Aydınlık >>> Son soru: Rusya’nın Tartus üssünden çekileceği ve Kıbrıs Rum Kesimi’nde yeni bir üs kurduğu söylentilerine ne diyorsunuz?

Bessam ABDULLAH >>> Bu konuda bilgim yok, ancak Doğu Akdeniz, Rusya’nın etkinlik alanı. ABD ve Rusya bu konuda konuşmuş olabilir.Amerikalılar dünyada birçok yerden çekiliyor.Dış politikasını bu şekilde sürdüremez.Çünkü sosyal ve ekonomik sorun yaşıyor.ABD eğer çekilmezse, 10-15 yıl içinde çöker. Çok büyük zorluklarla boğuşuyor.Bu sebeple Mısır’da, Türkiye’de ve dünyanın diğer pek çok yerinde yaşananlara karşı net bir tavrı yok.

Yeni bir uluslararası arena oluşuyor.ABD yakın gelecekte hiçbir müttefikini savunmayacak, herkes kendi kendisini savunacak. ABD karışmayacak ve yakın gelecekte hiçbir savaşa girmeyecektir.

gezi direnisi99

‘Türkiye’deki direniş bölgeyi etkiledi’

Aydınlık >>> Türkiye’deki Haziran Direnişini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bessam ABDULLAH >>> Türkiye’deki gelişmelerde birçok etken var.Birincisi tabii iç etkenler,diğeri de Suriye’ye karşı yürütülen savaş. Bence, Türkiye halkı AKP’ye oy verse bile, hükümetinin Suriye konusunda aldığı pozisyonu desteklemiyor.Türk halkı genel olarak, bölgeyi bölen emperyalist planlara hep karşı duruyor...

Ayaklanmanın diğer bir boyutu ise ekonomik nedenler.Türk halkı ekonomik olarak iyi seviyede yaşadığını, orta sınıf olduğunu düşünüyor. Ancak hükümetten özelleştirme programı uygulamasını istemedi. Halkın durumu şu: “Evet cebimde para olabilir, ama tüm mal varlığımı kaybettim.” Halkın mal varlığı, kamu malı... İnsanlar yıllar içinde, artık aslında Türkiye olarak hiçbir şeye sahip olmadıklarını ve özelleştirmelerle mal varlıklarının uluslararası şirketlerin elinde geçtiğini keşfedecekler ve etmekteler.

Üçüncü mesele ise sosyal boyut. AKP liderleri Türkiye’yi Sünni-Şii, ya da Sünni-Alevi-Şii şeklinde bölmek istiyor; sol ve sağ şeklinde kamplaştırmaya çalışıyor.

Tarihsel olarak Türk halkı çok güçlü siyasi örgütlenmelere ve kitle örgütlerine sahip.AKP de bunu görüyor ve kanımca “demokratik” bir diktatörlük kurmaya çalışıyor.Şimdi Türk halkının önünde şöyle bir soru duruyor: Demokrasi sadece oy kullanmak mıdır, oy sandıkları mıdır?

Bu soru bütün bölgenin önünde durmaktadır.Muhammed Mursi, “Ben oy sandığından seçildim” diyor. Ama demokrasi sadece seçim sandığı değildir. Boyutlarından biri de insanların özgürlüklerine saygı duymaktır.

Bence Türkiye ve Arap dünyasında birçok insan artık, kendini sultan olarak dayatan ve “Bölgenin lideriyim” diyen Erdoğan’ın yıkıldığını görüyor. Şimdi artık Türkiye zorda; dış politikada sıfırlamış durumda. Müslüman Kardeşler stratejisinin yıkılması, Mısır’da ve bölgede devrilmesi, Suriye’de başarısız olması AKP’yi köşeye sıkıştırdı. Şimdi Türk halkıyla da karşı karşıya geldi.

Erdoğan ise dini sloganlara başvuruyor.Bu onun son mevzisidir.

Aydınlık >>> ABD Erdoğan’ı eskisi kadar destekliyor mu?

Bessam ABDULLAH >>> Bence ABD bir yüz değişikliğine gidecek.Bölgede ABD projesinin yıkılmasından sonra,Erdoğan da kesinlikle siyasi hayatına son vermek zorunda kalacaktır. Bunu Katar’da,Mısır’da görebiliriz ve bence Suudi Arabistan’da da birşeyler olacak. Ne zaman olur bilemiyorum, ama ABD’nin de bu yüzleri değiştirmek istediğini düşünüyorum.

Aydınlık >>> ABD’nin bir alternatifi var mı sizce?

AKP’nin içinden bir alternatif çıkarmaya çalışıyorlar diye düşünüyorum. ABD’yi bilirsiniz,birçok seçeneği hazır tutar. Türkiye ile ilgili wikileaks belgelerini okursanız herşey çok açık; Erdoğan’ı destekliyorlar, ama bir yandan da Erdoğan’ın asistanını yedekte tutuyorlar.

Aynı şekilde AKP’nin içinde de yedek olarak canlı tuttukları kanatlar var. Tabii ki diğer siyasi hareketlerden ve siyasi figürlerden de seçenekleri elde tutuyorlar. Ancak genel olarak bakmak gerekir; AKP projesi artık çökmüştür.

Aydınlık >>> Sizce Haziran direnişi Türk halkı için bir seçenek,bir iktidar yaratabilecek mi?

Bessam ABDULLAH >>> Türkiye’deki direnişin daha düzenli bir yola girmesi gerekir. 10 yıl sonra AKP hâlâ medayayı, parayı kontrol ediyor; bunun dışında da birçok şeyi kontrol ediyor. Örneğin orduyu da dışarıda tutuyor.Yani birçok avantajı elinde bulunduruyor.Ancak insanlar buna rağmen sokaklara dökülüyor. Türkiye’deki elit de sokağa dökülüyor.Bu çok önemli.

İnsanlara sormak gerekir, nasıl bir çözüm istiyorsunuz? Türk elitinin de önünde aynı sorular durmaktadır: Hayatınızı nasıl sürdüreceksiniz? Nasıl bir demokrasi istiyorsunuz? Yıkılmakta olan AKP stratejisine karşı ne yapmalısınız?

Hiç kimse Müslüman Kardeşleri istemiyor artık, sadece Mısır ya da Suriye’de değil,aynı zamanda Türkiye’de de öyle. Neden? Çünkü İslam bir dindir. Hiç kimsenin dini siyaset içinde kullanmaya hakkı yoktur. Din inanç demektir. Herkesin inançları vardır. Hiç kimsenin de benim inancımı sorma hakkı yoktur.

Aydınlık >>> Direnişin Suriye’ye bir etkisi oldu mu?

Bessam ABDULLAH >>> Evet kesinlikle. Bence Türk halkı gelişmeleri takip ediyor ve bir duruş sergiliyor. Öncelikle ekonomik etkenleri ele alırsak, büyük kayba uğrayan insanlar var. Türk Hükümetinin Libya’daki tavrı yüzünden, Türk halkı,Türk işadamları ve girişimcileri Libya’da büyük kayba uğradı. 25 milyar dolarlık bir kayıptan söz ediliyor. Şu ana kadar Suriye’de 8-9 milyar dolar kaybettiler. Aynı tehlike şimdi de Mısır için geçerli; 2 milyar dolarlık kayıptan bahsediliyor.

Direnişe dönersek,Türk halkının çıkarlarını yansıttığını düşünüyorum.Bu gelişmeler Arap ve Müslüman dünyayı da etkileyecektir. Bugünlerde Erdoğan bir sultan gibi veya bölgede model olarak konuşamaz. AKP artık bir model değil. Ayrıca yeni bir lider bulmaları gerektiğini düşünüyorum. Erdoğan’ın politikası artık yürümüyor.

Söyleşi - Şafak TERZİ - 16 Temmuz 2013 - Aydınlık

Son Yazılar