hasan ali yucel2

Milli Eğitim’in devrimci insanı Hasan Ali YÜCEL...

Cumhuriyet dönemi eğitimimizde Atatürk aydınlanmasıyla birlikte büyük devrim yapan

Hasan Âli Yücel, köy enstitülerinin kuruluşu ve dünya edebiyatının dilimize çevrilmesinde öncülük eden bir kültür ve sanat insanıydı.

“Biz, yarınların insanlarıyız. Emeklerimizi, bilgi ve duygularımızı, yaptığımız bütün işleri bizden sonra geleceklere bir miras değil bir vasiyet olarak terk ediyoruz... Dört kelime ile tekrar edeyim: Biz milliyiz. Türk olarak resimde ışığımızı, musikide sesimizi, edebiyatta duygumuzu ve fikrimizi söylemek istiyoruz ve yaptığımız müesseselerde bunun tohumunu atıyoruz... Garplılarınkinden daha geniş olarak, nerede insan zekâsının bir eseri varsa onu içine alan bir hümanizma kurma yolundayız... Türk hümanizması, beşer eserine istisnasız kıymet veren, ona zamanda ve mekânda hudut tanımayan hür bir anlayış ve duyuştur...”

Bu sözler, Mustafa Kemal Atatürk’ün gördüğü çağdaşlaşma atılımının ışığını alnında ilk duyumsayan, bu doğrultuda düşünsel ve pratik öncü adımlarını atan ilk büyük aydınlardan biri olan Hasan-Âli Yücel’indir.

BİLİM - KÜLTÜR ADAMI...

Vedat Günyol, Yücel’e, “Türk düşünce dünyasına hümanizma açısından yeni ufuklar açma yolundaki... olağanüstü, gönülden, kafadan, yürekten, ver Allah ver cömert, Türk insanına yönelik, onu bilinçlendirme atılımında onurlu bir insan” diyor. Sabahattin Eyuboğlu’nun “Bir kişinin atacağı dev adımlardan çok, bin kişinin atacağı insan adımlarını istiyordu” dediği; ömrünü “Türk Rönesansı’nı oluşturmaya” adayan; “Benim ülküm, yurdun cennet olması” diyen; “Bende korku arama” cesaretiyle bükülmeden yaşayan; “Aklıyla Batı’da, gönlüyle Doğu’da bir düşünce adamı,” aydınlanmacı, araştırmacı bir bilim-kültür adamı ve bir edebiyat ustası olan Yücel’e “Hayatta ben en çok babamı sevdim” diye şiir yazan oğlu Can Yücel, “Örnek bir aydındı” der.

Tevfik Fikret’in “Kıran da olsa kırıl fakat bükülme sakın!” sözünü yaşam biçimi kılan; Mustafa Kemal Atatürk’ün “Tevfik Fikret’in Tarihi Kadim’i yok mu, işte o, dünyada yapılması gereken bütün devrimlerin kaynağıdır” sözlerini ilke belleyen Yücel’in Latin harfleriyle basılan ilk kitap olarak “Tarihi Kadim”i seçmesindeki derin ve büyük anlam görülmelidir. Bu kitabın onun imzasıyla yayınlanması ise bir edebiyatçının bir başka edebiyatçıyla bütünleşmekten onur duymasıdır.

Yücel’in klasiklere yazdığı “önsöz” ilk değerli armağanıdır bize... “Dönen Ses, Sizin İçin: Çocuklara Şiirlerim, Dört Hayvan Bir İnsan, Mevlana” şiir kitaplarıdır bu bilge şairin... Uğradığı haksızlıkları, yaşadığı düş kırıklıklarını aktardığı ve özellikle birlikte yola çıktığı partisinin kendisini ve atılan devrimci adımları sahiplenmemesini halkına şikâyet eden “Dinle Benden”i bugünleri de anlatan bir kitaptır... “Her içtimai inanma sisteminin bir kitabı vardır. Bu kitap ona inananlarca kutsal sayılır. Kemalizmin kitabı Nutuk’tur; onu biz Türkler mukaddes tanırız...” diyerek, Mustafa Kemal’le düşünsel bağını açımladığı “Pazartesi Konuşmaları” nda çeşitli konulardaki düşünceleriyle okurlarının karşısına çıkar. “Goethe: Bir Dehanın Romanı”nda “Işık, biraz daha ışık!” diyen Goethe’yi; “Hürriyet Gene Hürriyet”te (3 cilt) yeni bir toplum düzenini yaratma savaşımını anlatır. “İyi Vatandaş İyi İnsan”da Buddha, Konfiçyus, Sokrates ile tektanrılı üç dini, insanı ve insanları inceler.

“Türk Edebiyatı’na Toplu Bir Bakış, Türk Edebiyat Numuneleri, Edebiyat Tarihimizden, Türk Edebiyatı, Fecr-i Ati Hareketinin Geniş Tarihi” gibi edebiyat tarihimiz üzerine yapıtlarının yanında kültür ve eğitim üzerine de birçok kitap yayımlar: “Sanat Musahabeleri, Mevlana’nın Rubaileri, Askerlik İdare ve Siyaset İçin Istılah Olabilecek Türkçe Sözler, Fazıl Ahmet Hayatı ve Eserleri, Fransa’da Kültür İşleri, İçten Dıştan, Kıbrıs Mektupları, İngiltere Mektupları, Kültür Üzerine Düşünceler, Geçtiğim Günlerden, Bir Türk Hekimi ve Eseri, Davam, Davalar ve Neticeleri, Mantık ve Metodoloji, Ruhiyat Alfabesi, Fransız Maarif Teşkilatında Müfettişler, Türkiye’de Ortaöğretim, Maarifle İlgili Söylev ve Demeçler, İlk Okuma Kitabı, Mantık Dersleri, Felsefe Dersleri, Yurttaşlık Bilgileri, Öğretmen- Öğrenci Köşesi...”

EFSANE EĞİTİM BAKANI...

Hakkındaki 30’a yakın kitaptan biri olan “Hasan Âli Yücel, Aydınlanma Devrimcisi” adlı yapıtının sunuşunda Alev Coşkun şöyle diyor: “Onu anarken, siyasetin tıkandığı ve kirlendiği bir dönemde kendisine yapılan türlü saldırılara karşın yolundan dönmeyen bir devrimcinin ve gerçek bir Atatürkçünün yaşam öyküsünü sunmakla, anlamlı bir çalışma yaptığımıza inanıyoruz.”

26 Şubat 1961’de aramızdan ayrılan, eğitimde olağanüstü başarılara imza atan “Efsane Milli Eğitim Bakanı” Hasan-Âli Yücel’in edebiyatçı kişiliğini anımsatarak saygıyla anıyorum.

Öner YAĞCI - 24 Şubat 2015 - Aydınlık

Son Yazılar