haluk dural2

Şu Net Hata ve Noksan Dedikleri… (3)

Yazarın 01.06.2014 tarihli yazısından güncellenmiştir.

Bu günlerde, basınımızda ekonomik haberler arasında “net hata noksan” kaleminden son 12 ayda 18 milyar dolar “gizemli para” girdiği yönünde bilgiler yayınlanmıştır. [1] Bu tür yazılarda, sadece ülkeye kayıt dışı olarak giren ve çıkan paralar arasındaki net tutar (ülkede kalan) konu edilmekte ancak daha vahim olan toplam para trafiğinin hacmından hiç bahsedilmemektedir.

Net Hata ve Noksan Faslı...

T.C. Merkez Bankası Ödemeler Dengesi Bilanço tablosunda “Net Hata ve Noksan” adıyla görülen rakamların, hiçbir bankada giriş ve çıkış kaydı yoktur. Ancak bunlar anılan bilançonun dengelenebilmesi için giriş-çıkış miktarı hesapla bulunan kayıt dışı ve kaynağı belirsiz paralardır. Basında “gizemli para” diye kamuoyu algısı için yumuşatılmaya çalışılan bu paralar, büyük ihtimalle uluslararası beyaz zehir, insan ve silah kaçakçısı mafyaya ait olan veya yasa dışı yollarla, muhtemelen off-shore bankacılık işlemleriyle yurt dışına kaçırılan yerli sermaye olup, Türkiye’de aklanan kara paralardır.  

T.C. Merkez Bankası’nın internet sayfasında her ay analitik bilanço yayınlanmaktadır. 2018 Haziran ayına ait bilançodan yararlanarak düzenlediğimiz Özet Tablodan görüleceği üzere; A., B., C. ve G. kalemindeki verilerin tamamı kayıt altındaki döviz hareketleridir. Bilançoda bu kalemlerin çok daha ayrıntılı alt kalemleri bulunmaktadır. Bilançonun aktif ve pasifi arasındaki fark, bilanço döneminde ülkemize kayıt dışı giren ve çıkan döviz miktarı arasındaki farktır ki bu, “net hata ve noksan” diye adlandırılır. Net hata ve noksan (-) ise ülkeden yasa dışı çıkan döviz miktarı, girenden fazladır.

Net hata ve noksan kalemindeki rakamlar, her yeni açıklanan aylık bilançoda, bilgilerin daha doğru toplanmış olması nedeniyle, geriye doğru düzeltilir.

Özet Tablo (örnek)

tc merkez bankasi analitik bilanco 2018verileri

 * : Bu kalem (-) ise “cari açık”, (+) ise cari fazla olarak bilinir.

** : 2 milyon dolar hesap hata payı düzeltmesi yapılmıştır.

Cari İşlemeler Hesabı, genel olarak negatif olduğu için “Cari Açık” diye anılır, ülkenin yurt dışı ile yaptığı dövizli işlemler için yeterince döviz bulamaması halinde ortaya çıkan döviz açığı olarak anlaşılmalıdır. Bu işlemler başlıca dört ana fasıl altında toplanır:

1-    Mal Dengesi: Bir yıl içinde yapılan mal ithalatı ve ihracatı arasındaki farktır. 1950 yılından itibaren Türkiye’nin ihracatı hiçbir zaman ithalatından fazla olmadığından, özellikle 24 Ocak 1980 kararlarıyla başlayan ve Türkiye’yi batı emperyalist sisteminin açık pazarı haline getiren Özalcı politikalar nedeniyle dış ticaret daima açık vermiş ve bu, cari işlemler hesabının hep ( - ) olmasına yani cari açık doğmasına sebep olmuştur.

2-    Hizmet Dengesi: Başlıca; taşımacılık, navlun, turizm, müteahhitlik, sigorta, finansal işlemler gibi hizmetlerin gelir ve gideri arasındaki farktır.

3-    Birincil Yatırım Kaynaklı Denge: Bir ülke ile dış âlem arasındaki ücret ödemeleri ve yatırım gelirlerinin toplamına denir.

4-    İkincil Yatırım Kaynaklı Gelirler: Ülkeler arasında bağış ve hibe şeklinde yapılan karşılıksız transferler, uluslararası kuruluşlara yapılan aidat ödemeleri, yurtdışında çalışan işçilerin gönderdikleri dövizler, sürekli oturmak üzere ülkeye göç edenlerin beraberinde getirdikleri paralar bu hesaba kaydedilir.

tc merkez bankasi analitik bilanco 2018verileri2

Cari İşlemler, Sermaye ve Finans hesabı toplamına Bankaların net döviz rezervleri eklenir ve bilançonun toplamının sıfır olması için arada kalan fark “Net Hata ve Noksan” olarak belirlenir. Bu Net Hata ve Noksan kalemi ülkeye giren veya çıkan kayıt dışı dövizleri gösterir ve bu rakam bazı aylar artı (yani ülkeye kaçak döviz girmiştir) veya bazı aylar eksi (yani ülkeden kaçak döviz çıkmıştır) olur.

Yandaki tabloda 2018 Ekim ayı sonu itibariyle net hata ve noksan faslındaki kayıt dışı döviz hareketleri görülmektedir. [2]

Bu yılın ilk on ayında ülkemize yasa dışı yollardan girip, aklanan kaçak döviz miktarı 19,709 milyar dolardır. Türk Lirasının ABD doları karşısında hızla değer kaybedip, devalüe olması nedeniyle, aklanan kara paraların yurtdışına çıkışının durdurulduğu görülmektedir.

TCMB verilerine göre 2003-2018 Ekim sonu itibariyle 16 yılda Net Hata ve Noksan faslından Türkiye’ye giren, çıkan ve Türkiye’de kalarak, cari açığın finansmanında işe yarayan, ancak kayıt dışı olduğu için her türlü mafya, tarikat ve gladyö tarafından yapılan örtülü operasyonların ve siyasetin finansmanında yasadışı kullanılan paraların miktarı inanılmaz boyutlardadır:           

tc merkez bankasi analitik bilanco 2018verileri3

Kaynak : TCMB, Ödemeler Dengesi Analitik Bilançosu 

Onaltı senelik AKP iktidarı döneminde Türkiye’ye giren-çıkan kayıt dışı para miktarı 247,474 milyar dolardır. Bu kadar büyük para bir ülkeye, hükümetlerin bilgisi ve izni ve dahi yabancı gizli servislerin koruması olmadan girip, çıkamaz. Bu kadar büyük kara para trafiğini görmemek, izlememek mümkün değildir. Ancak Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) ve Türkiye’yi denetleyen IMF ve benzeri uluslararası mali kuruluşlar bu büyüklükteki kara para aklanmasını görmemektedirler.  

Çünkü başını Amerika’nın çektiği batı emperyalizmi, Türkiye’nin federal yapıya geçirilmesine ve kuzey Irak’ta bağımsızlık ve kuzey Suriye’de özerklik ilan edilip, Kürdistan’ın temeli atılıncaya kadar, ABD’nin Büyük Ortadoğu Projesi Eşbaşkanı görevini yürüttüğünü 31 kere ikrar etmiş olan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın iktidarda kalması için, herhangi bir yıkıcı ekonomik krize müsaade etmeyecektir.

DPT Eski Uzmanı - Millî Merkez Genel Sekreteri

Haluk DURAL – 13 Aralık 2018

Dipnotlar :

[1] : http://www.karar.com/ekonomi-haberleri/cari-acik-nedir-odemeler-dengesi-ne-demek-tcmb-2018-haziran-donemi-odemeler-dengesi-istatistikleri-939278

[2] : https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?/evds/serieMarket/collapse_13/5932/DataGroup/turkish/bie_abanlbil/

Yazarlar