ugur civelek3

Para otoritelerinin enflasyon sınavı iyi gitmiyor!

Para otoritesi konumundaki merkez bankalarının, fiyat istikrarının tesisi konusunda başarısız oldukları bir süreçten geçiyoruz.

Küresel düzeyde sorunlar ağırlaştıkça ellerindeki araç seti yetersiz kalıyor ve hedeflerden uzaklaşma kaçınılmaz hale geliyor. Durgunlaşma yönündeki beklentilerin döviz ve emtia piyasalarında yarattığı eğilimler ve kronikleşmeye başlayan güven bunalımı, bu olumsuz sonuçlar üzerinde belirleyici oluyor.

Gelişen ekonomilerin çok önemli bir kısmı enflasyon baskısındaki yükselişten bunalırken, gelişmişler yeteri kadar enflasyon yaratamamaktan şikayet ediyor! Dün sürdürülebilir olmayan eğilimler bataklığına dalmakta tereddüt etmeyenler, bugün ne yapacağını bilemiyor! Sosyal ve siyasi dengeler de ekonomi cephesindeki bu olumsuzluklardan etkileniyor ve böyle olmaya devam edecek gibi görünüyor.

TALEP AZ, ENFLASYON ÇOK!

Bu hafta içinde ülkemizde açıklanan Ağustos ayı enflasyon rakamları, gelişenlerin genel durumunu kısmen yansıtıyor. Ekonomi durgunlaşıyor ve talep artmıyor, fakat enflasyon baskısındaki artış kontrol altına alınamıyor. Türk Lirası’ndaki durdurulamayan değer kaybının fiyatlar genel düzeyi üzerindeki etkisi, kısmen küresel emtia fiyatlarındaki düşüşle dengeleniyor. Fakat yetmiyor, olumsuz baskılar gücünü koruyor ve riskten kaçınma eğilimini güçlendirmeye devam ediyor.

Ağustos ayında tüketici fiyatları yüzde 0.40 oranında artarak beklentileri aşmış; yurtiçi üretici fiyatları ise yüzde 0.98’lik bir yükseliş sergilemiş. Mevsimlik ucuzluğun etkili olabileceği son ayda ve küresel emtia fiyatlarındaki gerilemeye rağmen ortaya çıkan bu durum, yakın gelecek adına olumlu düşünmeyi zorlaştırıyor; döviz kurlarındaki artışların daha baskın olmaya başladığı dikkat çekiyor. Sene başından bu yana durdurulamayan Türk Lirası’ndaki değer kayıplarının sonuçlarıyla tanışma zamanı gelmiş gibi görünüyor!

Hemen yukarıda özetlemeye çalıştığımız genel görünüm nedeniyle, mali sektör yetkilileri gözlerini karartmak zorunda kalıyor; faizlerin döviz kurlarını dizginleyebilecek ve şok verecek sertlikte yükseltilmesi gerektiğini talep eder hale geliyor ve bunun bile işe yaramayabileceğini idrak edemiyor. Mevduat faizlerindeki yükselişin veya bazı gelişenlerdeki sıkılaştırıcı para otoritesi hamlelerinin neden etkisiz kaldığını anlayamıyor!

LİKİDİTE TUZAĞI KURBANI!

Gelişen ekonomilerin küresel kredi krizi sırasındaki para politikası tercihleri, bugünün koşullarında işe yaramıyor; zira riskten kaçınma eğiliminin dalgalı bir şekilde etkili olmaya devam etmesi ve kendi kendini besleyerek güçlenmesi engellenemiyor. Sürdürülebilir olmayan eğilimler ve giderek ağırlaşan sorunlar nedeniyle, büyüme ve fiyat istikrarı ile faizler arasındaki ilişki düzelemeyecek şekilde kopmuş gibi görünüyor. Likidite tuzaklarının kurbanları kaderlerine koşuyor; para otoritelerinin itibarı sarsılırken, finansal piyasalar yanlış zamanda ve yanlış pozisyonda olmanın bedelini ödemekten kaçamıyor. Aktarım mekanizmaları çalışmıyor ve makroekonomik beklentilerin bozulması bu kısır sürece eşlik ediyor.

Gelişenlerdeki durum gelişmiş olanları da etkiliyor, gelişmeleri dehşetle izlemek dışında pek bir şey yapamıyorlar. Özellikle AB ve Japonya, sıfır düzeyindeki faizlere ve parasal genişleme dalgalarına rağmen durgunluktan çıkamıyor, iç talebi hareketlendirecek şekilde enflasyon yaratmayı bile beceremiyorlar. Gelişenleri sarsan riskten kaçınma eğilimlerinin, kendilerindeki olumsuzlukları artıracağını biliyorlar; ancak bu etkiyi hafifletmeye çalışmak dışında bir şey yapamıyorlar.

Evet, enflasyon konusunda gelişenlerin büyük bir kısmı ile gelişmişler ayrışıyor. Bunun sonucu olarak büyüme ve işsizlikte de benzer bir durum söz konusu olabilir: Gelişmişlerdeki olumsuzlaşma nispeten sınırlı kalırken diğer cephedeki daha yıkıcı olabilir. Hayal dünyası tasarımları ile gerçekler uyuşmayacak ve evdeki hesaplar çarşıya uymayacak gibi görünüyor. Günü kurtarmak adına yozlaşmaya hayır diyememenin ve para otoritelerinin yıpranmasına sebep olmanın bedeli, galiba çok ağır olacak!

Uğur CİVELEK - 05 Eylül 2015 - Aydınlık

Son Yazılar

Partly cloudy

12°C

Istanbul