ugur civelek3

Kemerlerinizi bağlayın!

Çin’in parasını kademeli olarak devalüe etmeye başlaması, küresel beklentileri farklılaştırarak piyasa dengelerini iyice kırılganlaştırdı.

Küreselleşme yanlısı olarak bilinenler, bu eylemin dozunun artmasını ve gelişmelerin kontrolden çıkmasını önlemek adına ne yapacağını şaşırdı. Yaklaşık dört yıldır başta gelişenler olmak üzere dünya ekonomisinin durgunlaştığı, riskten kaçınma eğiliminin kademeli olarak güçlendiği bir dönemdeki bu hamle ciddi rahatsızlıklar yarattı. Rusya’ya karşı şahince bir tavır sergileyenler, kuyruklarını bacaklarının arasına alarak sinmek ve eleştiriden bile kaçınmak zorunda kaldılar!

Salı günü Çin, parasının değerini yüzde 1,9 oranında geriletti. Bu beklenmedik hamle küresel ekonomi gündeminin en üst sırasına oturdu, tüm beklentileri farklılaştırmaya ve piyasaları karıştırmaya başladı. Yatırımcıları sakinleştirmeye yönelik masal niteliğindeki değerlendirmeler pek bir işe yaramadı; tam aksine kafaları iyice karıştırdı. Sermaye piyasaları satış baskısı altında bunaldı, emtia ve döviz dalgalandı; işlem hacimleri istikrarsızlaşırken fiyat oynaklıklarının artması engellenemedi.

Çarşamba ve perşembe günleri, Çin’in kur ayarlamaları devam etti: Amerikan Doları’na karşı Çin Yuanı’nın değeri, sırası ile yüzde 1,6 ve yüzde 1,1 oranlarında geriletildi. Açıkça konuşulmasa bile, temel amacın ne olduğu anlaşılmaya başladı. Belli ki, büyümenin ivme kaybetmesinden ve ihracatın sert bir şekilde daralmasından çok rahatsızlar; paralarının değerini gerileterek rekabet güçlerini pekiştirmeye ve bu olumsuz eğilimleri tersine çevirmeye çalışıyorlar.

KUR SAVAŞI GELİYOR!

Başka bir deyişle Çin yeni bir kur savaşının fitilini ateşliyor ve durgunlaşan küresel pazarda payını artırmaya çalışıyor. Finansal akımlar üzerinde belirleyici olan gelişmişlerin, kırılganlık endişesi nedeniyle duymak ve görmek istemedikleri hamleler devreye sokulmuş gibi görünüyor; zira ortalama küresel getirilerin seri bir şekilde azalacağı ve risklerin kontrolsüz bir şekilde artacağı beklentisinin belirleyici olma olasılığı güçleniyor. Bu gerçek, söz konusu ekonominin piyasa mekanizmasına geçişi hızlandırmaya çalıştığı palavrası ile geçiştirilmeye çalışılıyor; veya dolar faizlerinin yükseltilmesinin bu sayede öteleneceği beklentisinde teselli aranıyor.

İKİ KUTUPLU EKONOMİ!

Ayrıca bu yaşananları, geniş açıdan ve oyun teorisi çerçevesinde algılamaya çalışmak daha yararlı olabilir. Kendi ürettiği sorunları çözemeyen ve sürdürülebilir olmayan bir rotada ilerleyen küresel ekonomi, en az iki kutuplu olmaya doğru koşuyor. ABD’nin başını çektiği gelişmişler ile Çin ve Rusya’nın önderlik ettiği bazı gelişenler arasındaki rekabet kızışıyor; taraflar kendi hareket yeteneklerini geliştirmek ve rakiplerininkini daraltmak, bu sayede güçlenmek adına ciddi riskler almak durumunda kalıyor. Çin’in son hamlesini de bu kapsamda değerlendirmek ve eski beklentileri anlamsızlaştıran yeni bir dönemin bizi beklediğini hesaba katmak, isabetli olabilir. Bu açıdan baktığınızda, gelişmişler cephesinden gelen yorum ve değerlendirmelerin önemli bir kısmının çöp niteliğinde ve anlamsız olduğu belirginleşiyor.

Bir hafta öncesine göre, küresel ekonomiye ilişkin beklentiler net bir şekilde olumsuzlaştı ve finansal kırılganlık hızla yükseldi. Yazımıza konu olan kur ayarlaması, bundan sonra yaşanacak eğilimler üzerinde belirleyici olabilir. Gelişen ekonomilerin daralma sürecine girmesi, riskten kaçınma eğiliminin güçlenerek sermaye piyasaları ve bilançolar üzerindeki olumsuz etkisini artırması türünden eğilimler olumlu düşünmeye izin vermiyor. Gelişen ekonomilerin risk primindeki tehlikeli artış, tahvil balonunu ve uluslararası ödemeler sistemini çok ciddi şekilde tehdit ediyor.

Hemen yukarıda ifade ettiğimiz tehlikeleri konuşmak, gelişmişlerin işine gelmiyor; güvensizliğin artmasını önlemeye çalışmak dışında pek bir şey yapamıyorlar! Yaklaşık on ay önce kur savaşlarından kaçınılmasını, enflasyon ve yapısal reformlara odaklanılmasını öneren IMF ne yapacağını bilemiyor! ABD ve AB yetkilileri hazım sıkıntısı çekiyor, fakat ellerinden pek bir şey gelmiyor!

Durum çok tehlikeli eğilimleri tetikleyebilir! Tedbirli olun ve kemerlerinizi bağlamayı ihmal etmeyin! Sert iniş ve telafisi olanaksız kayıplar bizi bekliyor olabilir!

Uğur CİVELEK - 15 Ağustos 2015 - Aydınlık

Son Yazılar